Interview Haarlem: ‘Dit is het moment waarop we met onze voeten in de modder staan’

Het gonst in gemeenteland: iedereen heeft het over Common Ground, een nieuw informatiemodel voor Nederlandse gemeenten. Maar wat houdt het begrip precies in? Is het een mooi luchtkasteel of zetten gemeenten al concrete stappen? En waarom is het eigenlijk noodzakelijk, zo’n omwenteling?

Over al deze vragen en meer gaan we het hebben met Bas de Boer. Bas is innovatiemanager bij de gemeente Haarlem en gaat graag met mij in gesprek over de kansen die Common Ground de Nederlandse gemeenten kan bieden.

Kan je in je eigen woorden kort uitleggen wat Common Ground inhoudt?

Ik kan het kort houden: dit gaat over gemeenten die samen de regie willen over hun informatielandschap.

Dat klinkt eigenlijk best overzichtelijk.

Dit is – zo bondig mogelijk – de ‘wat’ van Common Ground. Eigenlijk is de rest van de uitleg allemaal de ‘hoe’. Als ik Common Ground uitleg, begin ik met het aantonen van de urgentie. Je moet de urgentie, de pijn zelfs, begrijpen om te kunnen begrijpen waar Common Ground over gaat.

Het rapport ‘Maak Waar!’, dat door de studiegroep Informatiesamenleving en Overheid is opgesteld over het functioneren van de digitale overheid in relatie tot de snelle digitalisering van de samenleving, stelt in de samenvatting: “Overheidsorganisaties zullen zelf tot in de kern van hun primaire processen ICT moeten begrijpen, regisseren en, zonder afhankelijkheden van private partijen, ook moeten kúnnen uitvoeren.”. Dit raakt wat mij betreft de kern van onze opgave. Hoe afhankelijk zijn wij nu? Hoeveel regie hebben we echt? Bezitten wij de technische kennis, manieren van werken en opdrachtgeverschap om dit te kunnen? Past onze huidige interne (risicomijdende) cultuur hier wel bij? En zo kan je wel even doorgaan. Een korte zin met zoveel betekenis.

Maar hoe gaat het ons nu af? Kijk bijvoorbeeld naar de softwaremarkt. Als je de trend doorzet die nu gaande is, dan hebben we wellicht straks nog maar één of twee leveranciers over. Investeringsmaatschappijen zijn agressief aan het overnemen momenteel.

Een vergelijking kan getrokken worden met branches waar verregaande veranderingen door ICT al hebben plaatsgevonden. Kijk maar naar de banken, daar kwam vroeger nog een hele papierwinkel aan te pas. Nu sluiten er steeds meer vestigingen en gaat alle interactie via een app. Daar hebben banken ook hun budget op kunnen aanpassen. Bij gemeenten geloof ik niet dat ons IT-budget en capaciteit plotseling kan verachtvoudigen. Dat betekent dat we onszelf anders moeten gaan (samen)organiseren. We hebben elkaar hard nodig.

Kortom, dit vraagt om een complete digitale transformatie. Hebben we dit in een paar jaar geregeld? Nee, ik denk het niet. Maar het lang met elkaar er over hebben is geen optie.

De ontwikkeling van Common Ground gaat in de prognoses ongeveer tien jaar duren, denk je dat we deze urgentie en spirit zo lang vast kunnen houden? En passen zulke langetermijnplannen wel bij de snelle ontwikkeling van de ICT?

Het móét sneller, het gaat op dit moment alleen niet sneller omdat we met beperkte middelen op de oude manier blijven werken. We hebben een grote inhaalslag te maken. Als je kijkt naar Common Ground, zie je nu allemaal proefjes ontstaan. Alles in de pilot fase, niets staat live. Dat is ook logisch, dat hoort bij dit moment waarop we echt met onze voeten in de modder staan en aan het leren zijn. Niet alleen in de techniek, maar ook andere manieren van werken, samenwerken met de markt en opdrachtgeverschap.

Maar ook zullen nieuwe governance modellen moeten ontstaan, daar waar de overheid eigenaarschap neemt over ontwikkelde oplossingen. Dit alles is tevens nodig om het bestuurlijk vertrouwen te vergroten op dit onderwerp om hopelijk daarna te kunnen gaan versnellen. Dat leren is dus noodzakelijk, veel sneller kunnen we nu niet.. Dat geldt natuurlijk niet alleen voor gemeenten, maar ook voor marktpartijen én voor de VNG.

Over de VNG gesproken, hoe zie jij hun rol in dit verhaal?

De VNG worstelt uiteraard met hun rol. Laatst hebben we met elkaar een zaakcomponent ontwikkeld die voldoet aan de nieuwe Zaak standaarden: OpenZaak. Dit kan gewoon gedownload worden en is nu af. Maar het maken is niet zo’n probleem. Het beheren wel. Wie is nu de code-eigenaar? Wie fixt de bugs en doet de helpdesk? Dan kijk je al snel naar VNG voor antwoorden. Als meerdere gemeenten hieraan werken lijkt het zo logisch dat zij taken op zich gaan nemen, of toch niet? Wat ik mooi aan dit hele proces vind is dat we nu samen dit vraagstuk aan het verkennen zijn. Ook is onlangs de werkgroep VNG-beheer in het leven geroepen. Dit zijn mooie ontwikkelen en kosten nu eenmaal tijd, learning by doing.

Waar is de gemeente Haarlem al concreet mee bezig op het gebied van Common Ground?

Op dit moment wordt Common Ground al snel gezien als ‘experimenteel’ en ‘gewaagd’. Hierdoor krijgt het in de prioriteit van de ‘dingen die we doen’ al snel een ‘nice-to-have’. We merken dat er altijd urgentere brandjes zijn die geblust moeten worden. Dat is ook het risico van Common Ground, het is dan fragiel. Bij de gemeente Haarlem hebben we een flinke taakstelling en ik merk dat dit direct doorwerkt op het aantal innovatieve initiatieven, die niet direct een positieve businesswaarde hebben.

We richten ons vooral op de ontwikkeling van het Samen Organiseren. Kijk naar OpenZaak: binnen tien minuten hadden sommige deelnemers al een akkoord voor hun financiële bijdragen, omdat ze hun managers gingen ‘appen’. Ik zie enorm veel energie en goede wil om Common Ground realiteit te maken en dat vind ik mooi.

Klaske Schep

Klaske Schep

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Laatst bijgewerkt Aan 6 april, 2020